صفحه اصلي > اخبار و اطلاعیه ها 


  چاپ        ارسال به دوست

تهیه بانک اطلاعات داده های ثبت سرطان مبتنی بر جمعیت - مرحله اول سال1395

امروزه بیماری های غیر واگیر از جمله انواع سرطانها به عنوان مهم ترین علل مرگ و میر در جوامع بشری مطرح می باشند. (1)
کنترل سوء تغذیه وبیماری های مسری، پیرشدن به طورفزاینده جمعیت، تغییر درشیوه زندگی وقرار گرفتن در معرض عوامل خطرشغلی و زیست محیطی بار سرطان را درکشورهای در حال توسعه افزایش داده است. (2)
سرطان در برخی از کشورها بعد از بیماری های قلبی – عروقی، به عنوان دومین علت مرگ و میر به شمار می رود (3) و در حال حاضر یکی از مهم ترین مشکلات بهداشتی جهان محسوب می شود (4) به نحوی که از هر 4 مورد مرگ در آمریکا یک مورد آن ناشی از بیماری سرطان می باشد (3).بیماری سرطان در ایران بعد از بیماری های قلبی – عروقی و سوانح و حوادث ، سومین علت مرگ و میر می باشد(5)
سرطان به طور فزاینده اي عامل مهم بار جهانی بیماري دردهه هاي آینده خواهد بود و انتظار می رود تعداد موارد جدید به 15 میلیون نفردر سال افزایش یابد که حدود 60 درصد این موارد جدید در کشورهاي کمترتوسعه یافتۀ جهان به وجود می آیند. سرطان دومین عامل شایع مرگ و میردر کشورهاي توسعه یافته و سومین عامل مرگ درکشورهاي کمترتوسعه یافته است. (6)
تحقیقات نشان داده اند که ،درایران سالیانه بیش از 30000 نفردراثرسرطان جان می سپارند. برآورد میشودکه هرسال درکشور بیش از 70000 مورد جدید بروز کند . ازطرفی با افزایش امید به زندگی و افزایش درصد سالمندي در جمعیت کشور،انتظارمیرود موارد بروزسرطان در یک دهۀآینده به شدت افزایش یابد . بدیهی است این وضعیت ضمن تحمیل بار بیماري زیادي بر نظام سلامت تأثیرشگرف روانی واقتصادي بربنیان خانواده وجامعه خواهدداشت .(7)
بر اساس گزارش كشوري مرکز ثبت سرطان تعداد مواردسرطاني درسال1388، 74067 مورد سرطان ثبت شده است و در این سال سرطان های شایع در هر دو جنس به ترتیب؛ سرطان پوست، پستان، معده، کولورکتال، مثانه و پروستات بوده است و در استان هرمزگان 551 مورد سرطان ثبت شده است که به ترتیب شایعترین سرطان در زنان؛ سرطان پستان،کولون و رکتوم ، معده ، پوست ودرمردان ؛سرطان پروستات ، مثانه ،معده،کولون و رکتوم بوده است. (8).
پشگیری و کاهش موارد سرطان مستلزم وجود برنامه های کنترل سرطان است. نظام ثبت سرطان یکی از اجزای مهم برنامه های کنترل سرطان محسوب می شود.برنامه ریزی برای کنترل سرطان بدون داده های قابل اعتمادازثبت سرطان مستعد ابتلا به تاکید نابجا واتلاف سرمایه گذاری است. (9)
نظام ثبت سرطان که شامل جمع آوری منظم و مستمراطلاعات بیماران سرطانی وتجزیه و تحلیل اطلاعات آنها و ارایه میزان بروزسرطان دریک منطقه جغرافیایی مشخص می باشد ، به عنوان زیربنای برنامه کنترل سرطان مطرح است(10).

سیستم ثبت سرطان یکی از منابع اصلی مطالعات مربوط به سرطان می باشد.به طور کلی دو نوع سیستم ثبت سرطان وجود دارد؛"سیستم ثبت مبتنی بر جمعیت "و "سیستم ثبت سرطان مبتنی بر بیمارستان "،که بر اساس هدف تاسیس سیستم ثبت سرطان ، هر یک از این سیستم ها دارای طراحی خاصی برای شناسایی و جمع آوری اطلاعات مربوط به سرطان ها می باشند . اگر چه "ثبت سرطان مبتنی بر بیمارستان "نقش مهمی در بهبود مراقبت از بیماران دارد،"ثبت سرطان مبتنی بر جمعیت "در اختصاص دادن منابع بهداشتی و اولویت بندی برنامه های بهداشت عمومی (با تکیه بر مطالعات اپیدمیولوژیک از اهمیت بالاتری برخوردار می باشند(11).بررسی تجارب دنیا نشان می دهد که هیچ کدام از کشورهایی که دارای برنامه ثبت سرطان موفق می باشند دارای ثبت پاتولوژی نمی باشند .در هیچ یک از کتاب ها ،منابع و راهنماهای معتبرثبت سرطان نیز چنین برنامه ای برای انجام ثبت توصیه نشده است و تنها انجام ثبت سرطان به صورت جمعیتی و جمع آوری داده ها از تمام منابع ،آن هم به صورت کیفی و با پیگیری فعال توصیه شده است(12).با این حال، تنها 36 درصد از همه کشورها ثبت مبتنی بر جمعیت ملی دارند(1).
ثبت سرطان مبتنی برجمعیت (PBCR) شامل تمامی موارد جدید درمنطقه جغرافیایی تعریف شده است، و در نتیجه برای پایش بروز سرطان منحصر به فرد است. PBCRs در ابتدا با توصیف الگوها و روندهای سرطان مرتبط بوده اند. پس از آن، ظرفیت لازم برای پیگیری بیماران ثبت شده و محاسبه بقا و شیوع راپیدا کرده اند .در طول 20 سال گذشته، نقش ثبت بیشتر به سمت در بر گرفتن برنامه ریزی و ارزیابی فعالیت های کنترل سرطان و مراقبت فردی بیماران سرطانی گسترش داده است.(10)
نقش ثبت سرطان مبتنی برجمعیت فراتر ازیک ارائه دهنده اطلاعات در زمینه بروز سرطان در یک حوضه تعریف شده است. .(13)آنهامنابع اطلاعاتی با ارزش برای برآورد بار سرطان، برنامه ریزی امکانات مراقبت سرطان،هدف گذاری و پایش مداخلات وتعیین اولویت برای کنترل وپیشگیری سرطان (14). پژوهش های اپیدمیولوژیکی در مورد علل سرطان، نظارت و ارزیابی برنامه های غربالگری،وپیگیری بیماران مبتلا به سرطان در رابطه باکیفیت دریافت مراقبت سرطان خواهد بود.(12و13) و نیازهای آینده در مورد مواد و منابع نیروی انسانی را می توان بر اساس داده های جمع آوری شده توسط ثبت پیش بینی کرد.(1)
ارزش ثبت سرطان وتوانایی آن برای انجام چنین فعالیت هایی به شدت تکیه بر کیفیت داده ها،و روش های کنترل کیفیت درمحل دارد.(12و13).
ارزیابی کیفیت باید منجر به تضمین قابلیت اطمینان داده ها ی تولید شده توسط ثبت سرطان، به ویژه در کشورهای در حال توسعه با کمبود منابع، امکانات و آموزش شود. گزارش فنی منتشر شده توسط آژانس بین المللی تحقیقات سرطان (IARC)، روش های قضاوت درباره قابل مقایسه بودن و کنترل کیفیت داده ها از نظر مقایسه، اعتبار، به موقع و کامل بودن در ثبت سرطان را شرح داده است. کامل بودن ثبت داده های سرطان، یعنی که تا چه حد همه موارد سرطان که در جامعه اتفاق می افتد در پایگاه ثبت داده ها موجود است ، این یک ویژگی بسیار مهم ثبت سرطان است. فقط یک درجه بالایی از کامل بودن در روش های مورد-یابی این اطمینان را خواهد داد که میزان بروز و نسبت بقا سرطان به مقدار واقعی نزدیک است. پوشش کامل از تمام موارد معیار کلیدی برای کیفیت داده ها است .قابل مقایسه بودن داده های سرطان می تواند از طریق یک بررسی جامع از روش های ثبت باشد.اعتبار داده ها را می توان با شاخص عددی که اجازه مقایسه درطول زمان با دیگر ثبت ها و یا در داخل ثبت ، و یا مقایسه با زیر مجموعه های مشخص شده از موارد بررسی کرد. در حال حاضر هیچ دستورالعمل های بین المللی برای به موقع بودن وجود ندارد، اگر چه برخی از سازمان های استاندارد خاصی برای انتزاع و گزارش ثبت پیشنهاد کرده اند . (1و10و15)
در سال 1930،ثبت سرطان به عنوان یک ابزار موثر پیشگیری و کنترل برای سرطان تلقی می شد. به عنوان یک نتیجه، اولین داده های پوشش واحد های ثبت سرطان مبتنی بر جمعیت از تمام کشورها در هامبورگ(1927)آغازشده است وسپس در نیویورک (1940)، کانکتیکات (1941)و دانمارک(1942)بوده است.اولین داده های رسمی مربوط به سرطان از ایران درسال 1335 منتشر شد.در سال 1348،مشاهدات مستند از میزان شیوع بالای سرطان مری درکرانه های خزر ، انگیزه محققان به راه اندازی اولین مرکز ثبت سرطان مبتنی برجمعیت در این منطقه شد.در سال 1363 قانون”ثبت و گزارش اجباري موارد ابتلا به سرطان”به تصويب مجلس شوراي اسلامي رسيد. (16)
ثبت سرطان به صورت مرکزی و توسط وزارت بهداشت ،درمان و آموزش پزشکی اداره می شود.داده های سرطان پس از جمع آوری اطلاعات توسط معاونت های بهداشتی ،به اداره سرطان ارسال می شوند تا پس از تجزیه و تحلیل آماری به صورت گزارش کشوری منتشرگردد.هر چند اولین گزارش جامع این ثبت در سال 1383 در کشور منتشر شد،تاکنون هیچ گزارش از این برنامه در کتاب "سرطان در پنج قاره "منتشر نشده است.(17)
رایجترین روشی که در حال حاضر در ایران مورد استفاده می باشد و شاید بتوان آن را زیر مجموعه ای از "ثبت سرطان مبتنی بر بیمارستان "نامید ،"ثبت سرطان مبتنی بر پاتولوژی "می باشد.در این روش تمام سرطان ها بر اساس گزارشات پاتولوژیک گردآوری شده از بیمارستانها و مراکز پاتولوژی ثبت می شوند .نقص اصلی این روش ،فقدان اطلاعات مربوط به موارد تشخیص داده شده به روش کلینیکی و پاراکلینیکی نظیر رادیوگرافی ،سی تی اسکن و سونو گرافی می باشد . در این موارد بررسی ها ی آسیب شناسی انجام نمی شود و پزشکان معمولا این موارد را به مراکز ثبت سرطان گزارش نمی کنند ؛بنابراین با توجه به این محدودیت ،سیستم کاملتری مورد نیاز است که قدرت ثبت سرطانهای تشخیص داده شده به روش کلینیکی و پاراکلینیکی را داشته باشد.(11)
در ایران ،برنامه ثبت سرطان مبتنی بر جمعیت در سال 2000 در پنج استان تأسیس شد.و اولین گزارش این ثبت سرطان در سالهای بعد منتشر شد که اجازه یک تخمین بهتری از بروز و مرگ و میر از ایران را می دهد.(18)
مقایسه عناصر اطلاعاتی نظام ملی ثبت سرطان کشور با کشورهای انگلیس ،دانمارک و مالزی نشان می دهد که عناصر اطلاعاتی که در حال حاضر جمع آوری می شود به تنهایی نیازهای ملی را برآورده نمی کند ، بلکه با توصیه های موسسات بین المللی تحقیقات سرطان شناسی نیز مطابقت ندارد.(19) بنابراین علی رغم زحمات مسؤلین وزارت بهداشت ، مدیران و کارشناسان محترم ثبت در استان های کشور،برنامه ثبت سرطان کشوری نواقص و محدودیت های بسیاری دارد و به نظر می رسد بازبینی برنامه موجود و استفاده از روشی متفاوت جهت ثبت سرطان جمعیتی برای دستیابی به اهداف ثبت سرطان و تخمین صحیح میزان سرطان در کشور ضروری می باشد .البته استفاده از داده های پاتولوژی و زیر ساخت ایجاد شده در استان های کشور جهت ثبت پاتولوژی باید به عنوان یک سرمایه مهم درتأسیس مراکز ثبت سرطان جمعیتی مورد توجه و استفاده قرارگیرد.(12)
با توجه به اینکه در طول قرن گذشته،بیماری های مزمن،از جمله سرطان، به عنوان یکی ازمشکلات چالش برانگیزسیستم بهداشت عمومی در کشورهای با درآمد متوسط وکم ظهورکرده است .و یکی از اولین مراحل در کنترل بار سرطان جمع آوری اطلاعات در مورد بروز، نوع و محل سرطان است ، که این امر به بهترین شکل در چارچوب ثبت سرطان انجام می شود(16).در استان هرمزگان نیز مانند اکثر دیگر نقاط کشورتاکنون ثبت سرطان به صورت " ثبت مبتنی بر داده های پاتولوژی"در معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان انجام می شده .و اطلاعاتی در زمینه سرطان بر مبنای ثبت بر اساس جمعیت موجود نمی باشد ، ما در این مطالعه برآن شدیم داده های مرتبط با سرطان در استان هرمزگان را مبتنی بر جمعیت جمع آوری کنیم .که در این روش اطلاعات مربوط به موارد احتمالی سرطان (اسناد کلینیکی و پاراکلینیکی )،علاوه بر گزارشات پاتولوژیک به دست آمده از موارد قطعی سرطان ،جمع آوری می شود و پس از بازنگری موارد احتمال به یقین سرطان با کد گذاری لازم در سیستم ثبت سرطان ثبت می شوند. و با توجه به این اطلاعات میزان های بروز و سایر شاخص سرطان را در استان هرمزگان محاسبه کرد.


١١:٤٥ - 1395/05/03    /    شماره : ٥٢٢٩    /    تعداد نمایش : ٧٨



خروج